UN/ID No.  |  CAS No.  |  IMO  |  RTECS |  NFPA 704  I  UPAC

สถานะ |  จุดเดือดและจุดหลอมเหลว ความถ่วงจำเพาะ |  ความหนาแน่นไอ |  ความดันไอ
ความสามารถในการละลายน้ำ |  แฟคเตอร์แปลงหน่วย

สารก่อมะเร็ง  |  จุดวาบไฟ  |  อุณหภูมิลุกติดไฟได้เอง  |  ขีดจำกัดความไวไฟ  |  สารดับเพลิง
ค่า LD50  |  ค่า LC50  |  IDLH

TLV  |  PEL  |  การเก็บตัวอย่างและวิเคราะห์  |  พรบ.วัตถุอันตราย พ.ศ 2535  |  พรบ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ 2541
พรบ.ควบคุมยุทธภัณฑ์ พ.ศ 2530  |  ประเภทการบรรจุหีบห่อ



UN/ID Number

เป็นรหัสตัวเลข 4 หลัก เพื่อชี้บ่งชนิดของสารเคมี (Identification Number) ที่ถูกกำหนดโดยองค์การสหประชาชาติ (United Nations) และกรมการขนส่งแห่งสหรัฐอเมริกา (Department of Transportation ; DOT)

เช่น UN/ID NO. 1017 เป็นสารคลอรีน หรือ
                     UN/ID NO. 1005 เป็นสารแอมโมเนียแอนไฮดรัส

ประโยชน์ของ UN/ID NO. นอกจากใช้เป็นรหัสตัวเลขชี้บ่งชนิดของสารเคมีแล้วยังเป็นรหัสสืบค้นขั้นตอนการปฏิบัติกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินจากระบบให้บริการข้อมูลการระงับอุบัติภัยจากสารเคมีอัตโนมัติทางโทรศัพท์ หรือสายด่วน AVERS กรมควบคุมมลพิษทางโทรศัพท์หมายเลข 1650 หรือ 0 2298 2444 หรือสืบค้นจาก Emergency Response Guidebook ของกรมการขนส่งแห่งสหรัฐอเมริกา (DOT) เช่น

UN/ID NO.
ชื่อสาร
AVERS Guide
DOT Guide
UN/ID 1017
คลอรีน
12 124
UN/ID 1005
แอมโมเนียแอนไฮดรัส
07 125


CAS Number
(Chemical Abstracts Service Registry Number)

เป็นชุดตัวเลขที่กำหนดขึ้นโดย Chemical Abstracts Service of the American Chemical Society สำหรับใช้ชี้บ่งชนิดของสารเคมีอันตรายที่กำหนดในกฎหมาย Toxic Substance Control Act (TSCA) ประกอบด้วยตัวเลข 3 กลุ่ม

กลุ่มแรก ประกอบด้วยตัวเลข 2-6 หลัก
กลุ่มที่ 2 เป็นตัวเลข 2 หลักและ
กลุ่มสุดท้าย เป็นตัวเลข 1 หลัก สำหรับตรวจสอบความถูกต้องของตัวเลขทั้งชุด




IUPAC

ย่อมาจาก International Union of Pure and Applied Chemistry

RTECS
(The Registry of Toxic Effects of Chemical Substance) :

เป็นรหัสชี้บ่งชนิดของสารเคมีในฐานข้อมูลพิษวิทยา อยู่ภายใต้การดูแล ปรับปรุงเพิ่มเติมโดย National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH) เพื่อเป็นข้อมูลให้สอดคล้องกับ Occupational Safety and Health Act, Section 20 (a) (b) ประกอบด้วยข้อมูลพิษวิทยาของสารเคมีมากกว่า 130,000 ตัว ข้อมูลพิษวิทยาของสารเคมีแต่ละตัวประกอบด้วย อาการระคายเคืองเบื้องต้น การก่อกลายพันธุ์ (Mutagenic) ผลต่อระบบสืบพันธุ์ (Reproductive) การเกิดเนื้องอก (Tumorgenic) และพิษเฉียบพลัน
(Acute Toxicity)




สถานะ
(Status) :

ปกติสารเคมีมีอยู่ทั้ง 3 สถานะ คือ ของแข็ง (Solid) ของเหลว (Liquid) และก๊าซ (Gas)
สถานะของสารเคมีมีผลต่อลักษณะการเกิดอันตราย เช่น

สถานะ
ลักษณะของสารเคมี ลักษณะอันตราย
ของแข็ง (Solid)
ผลึก เม็ด เกล็ด ผง ฝุ่น
สัมผัสถูกผิวหนัง ตา หายใจเข้าไป การกินเข้าไป
ของเหลว (Liquid) ของเหลว ก๊าซเหลว สัมผัสถูก/กระเด็นใส่ผิวหนัง ตา กินเข้าไป
ก๊าซ (Gas)
ก๊าซ ไอระเหย ละออง ควัน
หายใจเข้าไป สัมผัสถูกผิวหนัง ตา


จุดหลอมเหลวและจุดเดือด
(Melting and Boiling point) :

อุณหภูมิที่ทำให้สารเคมีเปลี่ยนสถานะจากของแข็งหลอมเป็นของเหลว หรือของเหลวเดือดกลายเป็นก๊าซ ซึ่งอาจก่อให้เกิดอันตรายสูงกว่าได้ เช่น กำมะถันปกติจะมีสถานะเป็นผลึก ของแข็ง หรือผง เมื่อให้ความร้อนสูงถึง 119 องศาเซลเซียส ก็จะหลอมละลายเป็นกำมะถันเหลว (Melten) S8 หรือ H2SO4 และจะเดือดกลายเป็นไอของ SO2 และ SO3 ที่อุณหภูมิสูงกว่า 444.6 องศาเซลเซียส ซึ่งจะเป็นอันตรายจากความเป็นพิษและฤทธิ์กัดกร่อนมากกว่าของเหลวและของแข็งตามลำดับ


ใช้ในการพยายามควบคุมให้สารเคมีอยู่ในสภาวะของแข็งซึ่งมีอันตรายน้อยกว่าก๊าซ
 การเลือกใช้อุปกรณ์ป้องกันอันตรายส่วนบุคคล (PPD/PPE) ให้เหมาะสม

ความถ่วงจำเพาะ
(Specific gravity) :

น้ำหนักของของเหลวเมื่อเปรียบเทียบกับน้ำที่ปริมาตรเท่ากัน (น้ำ = 1) ถ้าสารเคมีนั้นไม่ละลายน้ำ และมีค่าความถ่วงจำเพาะ (ถพ.) มากกว่า 1 สารเคมีนั้นก็จะจมน้ำแต่ถ้ามีค่าน้อยกว่า 1 สารเคมีนั้นจะลอยน้ำ

สารที่มีความถ่วงจำเพาะ (ถพ.) น้อยกว่า 1 จะลอยน้ำ ถ้าเป็นสารไวไฟ และไม่ละลายน้ำต้องระมัดระวังอันตรายจากการเกิดอัคคีภัย การระเบิดและเป็นพิษของไอระเหยแต่ถ้าสารที่มี ความถ่วงจำเพาะ (ถพ.) มากกว่า 1 จะจมน้ำต้องระมัดระวังการก่อให้เกิดอันตรายต่อสัตว์น้ำได้

ความหนาแน่นไอ
(Vapor density) :

น้ำหนักของไอระเหยหรือก๊าซเมื่อเทียบกับอากาศในปริมาตรที่เท่ากัน (อากาศ = 1) ถ้าความหนาแน่นมากกว่า 1 สารเคมีนั้นจะหนักกว่าอากาศและเกิดการสะสมในที่ต่ำหรือแพร่กระจายบนพื้น แต่ถ้าความหนาแน่นน้อยกว่า 1 สารเคมีนั้นเบากว่าอากาศก็จะลอยขึ้นที่สูง

ความหนาแน่นไอมีประโยชน์ในการพิจารณาติดตั้งพัดลมระบายอากาศ การอพยพกรณีหกรั่วไหล เช่น หากมีการหกรั่วไหลของสารเคมีที่มีความหนาแน่นมากกว่า 1 ให้หลีกเลี่ยงการอยู่ในที่ต่ำ บนพื้น หรือที่อับอากาศ เป็นต้น

สารเคมี
นน.โมเลกุล
ความหนาแน่นไอ
เปรียบเทียบกับอากาศ ข้อควรระมัดระวัง
อากาศ (air)
29 (Avg)
1.00 ปกติ ปกติ
คาร์บอนไดออกไซด์
44
1.52 หนักกว่าอากาศ จะสะสมในที่ที่ต่ำ
ไฮโดรเจน
2
0.07 เบากว่าอากาศมาก จะลอยสู่บรรยากาศได้อย่างรวดเร็ว
มีเทน
16
0.55 เบากว่าอากาศ จะลอยสู่บรรยากาศ
โพรเพน
44
1.52 หนักกว่าอากาศ
จะสะสมในที่ที่ต่ำ


ความดันไอ
(Vapor Pressure) :

แนวโน้มของของแข็งหรือของเหลวที่จะระเหยกลายเป็นไอในอากาศ ปกติถ้าจุดเดือดต่ำความดันไอจะสูง สามารถระเหยออกสู่บรรยากาศได้เร็วและก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้ปฏิบัติงานได้ง่าย และถ้าเก็บสารเคมีที่มีความดันไอสูงในภาชนะบรรจุปิดสนิทอาจเสี่ยงต่อการเกิดระเบิดได้ง่ายกว่าเมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น และสารเคมีที่มีจุดเดือดสูง ค่าความดันไอก็จะต่ำ มีหน่วยเป็น มิลลิเมตรปรอท เช่น

สารเคมี
จุดเดือด ( °F) ความดันไอ (มม.ปรอท)
Chlorine -29 760
Acetone 133 180
Xylene
269
9
Cadmiun
1409 ~0


ดูความยากง่ายในการระเหยกลายเป็นไอ
การควบคุมอันตรายจากการระเบิดของภาชนะบรรจุปิดสนิท

ความสามารถในการละลายน้ำได้
(Solubility) :

น้ำหนักของสารเคมีที่สามารถละลายในน้ำได้ ต่อหน่วยปริมาตร (กรัมต่อ 100 มิลลิลิตร) หรือเปรียบเทียบเป็นต่อ
ร้อยละ (%) เช่น กลูโคส สามารถละลายน้ำได้ดีมากถึง 100 % ในขณะที่เมทธิลีนคลอไรด์ ละลายน้ำได้เพียง 2 %
เท่านั้น

ถ้าคุณสมบัติของสารเคมีที่ไม่ละลายน้ำเมื่อเกิดการหกรั่วไหลก็ต้องระมัดระวังว่าสารเคมีจะจมหรือลอยน้ำต่อไป สารเคมีที่ละลายน้ำได้ดีเมื่อเกิดการรั่วไหล อาจประยุกต์ใช้น้ำฉีดให้เป็นฝอยเพื่อลดการแพร่กระจายของไอระเหยได้ดีกว่า



สารก่อมะเร็ง
(Carcinogen) :

ปกติสารเคมีแต่ละชนิดจะถูกระบุอยู่ในรายชื่อสารก่อมะเร็งแต่ละประเภททั้งของ NTP
(The National Toxicology Program) IARC (International Agency for Research on Cancer) OSHA (Occupational Safety and Health Administration) และ EPA (Environmental Protection Agency) โดยแบ่งกลุ่มของสารก่อมะเร็งออกได้ดังนี้



 ได้แบ่งประเภทของกลุ่มสารก่อมะเร็งเป็น

ยืนยันว่าเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ (Confirmed Human Carcinogen)
สงสัยว่าเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ (Suspected Human Carcinogen)
สารก่อมะเร็งในสัตว์ (Animal Carcinogen)
ไม่จัดว่าเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ (Not Classifiable as a Human Carcinogen)
ไม่สงสัยว่าเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ (Not Suspected as a Human Carcinogen)



แบ่งประเภทของกลุ่มสารก่อมะเร็งออกเป็น

ยืนยันว่าเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ (Confirmed Human Carcinogen)
สงสัยว่าเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ (Suspected Human Carcinogen)
สารก่อมะเร็งในสัตว์ (Animal Carcinogen)
ไม่จัดว่าเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ (Not Classifiable as a Human Carcinogen)
ไม่สงสัยว่าเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ (Not Suspected as a Human Carcinogen)


ได้แบ่งประเภทของกลุ่มของสารก่อมะเร็งเป็น

ยืนยันว่าเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ (Know to be human carcinogen)
สงสัยว่าเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ และ/หรือ เป็นสารก่อมะเร็งในสัตว์
        (Reasonably anticipated to be human carcinogens)


ได้แบ่งประเภทของกลุ่มของสารก่อมะเร็งเป็น

จากการศึกษาในระยะยาว ยืนยันว่าเป็นสารก่อมะเร็งในมนุษย์ และในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม
กลุ่มที่ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอ หรือสงสัยว่าจะมีศักยภาพในการก่อมะเร็ง




จุดวาบไฟ
(Flash point) :

อุณหภูมิต่ำสุด ที่ทำให้ของเหลวกลายเป็นไอเพียงพอต่อการเริ่มต้นลุกไหม้ขึ้นเมื่อมีแหล่งจุดติดไฟ แต่มีไม่เพียงพอที่จะลุกติดไฟได้อย่างต่อเนื่อง จุดวาบไฟเป็นประโยชน์ในการแบ่งประเภทของสารเคมีว่าเป็นสารไวไฟ (Flammable) สารติดไฟได้ (Combustible) และสารไม่ติดไฟ (Non-combustible) ตามมาตรฐาน NFPA 30

ประเภท
อุณหภูมิ ( °F)
ตัวอย่างสารเคมี
จุดวาบไฟ จุดเดือด
สารไวไฟ (Class I)
100
-  
- Class 1A 73 100 Butane, 2-Butyne, Dichlorosilene , Divinylether, Dimethyl sulfide
- Class 1B
73
100 Acetone, Benzene, Butyl Alcohol, Acrolein
- Class 1C
73 100 t-Buthylaminoethyl methacrylate
สารติดไฟได้
(Class II, III)
100
-  
- Class II 100 140 b -(p-t-Bulylphenoxy) ethanol
- Class III A
140
200 Chlroacetic acid, chloropentane
- Class III B
200 - Cyanamide, Diethyl meliate

การทดสอบจุดวาบไฟสามารถทดสอบได้ 2 วิธี คือ Open Cup (OC) และ Closed Cup (CC) จุดวาบไฟที่ระบุใน NFPA 49 ทั้งหมดจะเป็นอุณหภูมิที่หาจากวิธี Closed Cup ซึ่งเป็นตัวเลขสำหรับใช้อ้างอิงการเกิดจุดวาบไฟในถังปิด บริเวณที่อับอากาศ แต่ถ้าเป็นการทดสอบแบบ Open Cup จะใช้ตัวเลขในการอ้างอิงกับสถานการณ์สารเคมีหกรั่วไหล หรือภาชนะบรรจุที่เปิดฝาไว้

ใช้ชี้บ่งชนิดของสารไวไฟ สารติดไฟได้ สารไม่ติดไฟ เพื่อกำหนดมาตรการในการควบคุม เช่น อาคารเก็บ การต่อสายดินและต่อเชื่อมระหว่างถังในการถ่ายเท


อุณหภูมิลุกติดไฟได้เอง
(Autoignition temperature) :

อุณหภูมิต่ำสุดที่ ทำให้สารเคมีลุกติดไฟขึ้นเอง จากแหล่งความร้อนในตัวหรือสัมผัสกับวัสดุผิวร้อน โดยปราศจากการจุดติดไฟจากแหล่งภายนอก ทำการทดสอบตามมาตรฐาน ASTM D 286 และ ASTM D 2155 ใช้ประโยชน์ในการกำหนดบริเวณและอุณหภูมิในการเก็บรักษา การระบายอากาศ

ขีดจำกัดความไวไฟ
(Flammable limits) :

ช่วงของส่วนผสมของไอระเหย/ก๊าซกับอากาศที่สามารถลุกติดไฟได้ระหว่างค่าขีดจำกัดบน (Upper Flammable Limit ; UFL) และค่าขีดจำกัดล่าง (Lower Flammable Limit ; LFL) ความเข้มข้นที่สูงเกินไปก็จะไม่ติดไฟและความเข้มข้นต่ำเกินไปหรือเจือจางเกินไป (Lean) ก็จะไม่ติดไฟเช่นกัน ช่วงขีดจำกัด LFL และ UFL ของสารเคมีแต่ละตัวจะไม่เท่ากันจึงเรียกช่วงนี้ว่า ช่วงขีดจำกัดความไวไฟ (Flammable range)

ขีดจำกัดการระเบิดได้
(Explosion limits) :

ช่วงของส่วนผสมของไอระเหย/ก๊าซกับอากาศที่สามารถระเบิดได้ระหว่างค่าขีดจำกัดบน (Upper Explosion Limit ;UEL) และค่าขีดจำกัดล่าง (Lower Explosion Limit ; LEL) ความเข้มข้นที่สูงเกินหรือต่ำเกินไปก็จะไม่ระเบิดเช่นกัน ปกติช่วงของ LEL และ UEL จะอยู่ในช่วงของ LFL และ UFL

สารดับเพลิง
(Extinguisher agent) :

ประสิทธิภาพในการดับเพลิง ขึ้นอยู่กับการเลือกใช้ชนิดของสารดับเพลิงที่เหมาะสมสำหรับใช้ในการดับเพลิงกับ สารเคมีที่ลุกไหม้หรือประเภทเพลิงโดยรอบ เช่น

ประเภทของเพลิง
กรด-โซดา
น้ำ
โฟม เคมีแห้ง
CO2 ฮาลอน ทรายแห้ง
A (ไม้ กระดาษ ยาง ผ้า)
B (น้ำมัน แก๊ส ตัวทำละลาย)

C (เพลิงจากกระแสไฟฟ้า)

D (โลหะบางชนิดที่ติดไฟได้)


การฉีดดับเพลิงด้วยน้ำต้องระมัดระวังการเกิดปฏิกิริยาความร้อน ก๊าซพิษ และก๊าซไวไฟ สารเคมีที่เกิดปฏิกิริยาไม่รุนแรง สามารถใช้น้ำฉีดดับเพลิงได้ เพื่อควบคุมการลุกลามและควบคุมความสูญเสียในขณะเกิดเพลิงไหม้รุนแรง ทั้งนี้ให้อยู่ในการควบคุมของผู้เชี่ยวชาญโดยเฉพาะ




ดัชนี NFPA
(National Fire Protection Association Code 704) :

กำหนดดัชนีชี้บ่งอันตรายจาก สารเคมีต่อสุขภาพอนามัย ความไวไฟ การเกิดปฏิกิริยา โดยการกำหนดเป็นระดับตัวเลข 0-4 อยู่บน สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน 4 ชิ้น เรียงกันหรือ Diamond Shape สำหรับข้อมูลพื้นฐานในการดับเพลิง การอพยพ ออกจากพื้นที่อันตราย



ระดับ
อันตรายต่อสุขภาพ
(สีน้ำเงิน)
ความไวไฟ
(สีแดง)

การเกิดปฏิกิริยา
(สีเหลือง)
4
สารที่มีความเป็นพิษสูง มาก อาจทำให้
สูญเสีย ชีวิตและเจ็บป่วยรุนแรง จากการสัมผัสในระยะสั้น ๆ

- LD50 ทางปาก £ 5 มก./นน.กก.
- LD50 ทางผิวหนัง £ 40 มก./นน.กก.
- LC50 ทางหายใจ £ 1000 ppm
- สารที่ระเหยกลายเป็นไอ ได้อย่างสมบูรณ์และรวดเร็วที่ อุณหภูมิและความดันปกติ

- สารไวไฟ Class 1A ที่มี จุดวาบไฟต่ำกว่า 22.8 °ซ. จุดเดือดต่ำกว่า 37.8 °ซ.

- สารที่สามารถลุกติดไฟได้เอง
สารที่สามารถระเบิดได้ง่ายด้วยตัวเอง จากการสลายตัวหรือการเกิดปฏิกิริยา ที่อุณหภูมิและความดันปกติ
3
สารที่มีความเป็นพิษสูง มากจากการเผาไหม้ สาร กัดกร่อนอย่างรุนแรง อาจเกิดการบาดเจ็บอย่าง รุนแรงเมื่อมีการสัมผัส ระยะสั้น

-  5 < LD50 ทางปาก £ 50 มก./นน.กก.
- 40 < LD50 ทางผิวหนัง £ 200มก./นน.กก
- 1000 < LC50 ทาง หายใจ £ 3000 ppm

- ของแข็งหรือของเหลวที่ สามารถลุกติดไฟได้ใน อุณหภูมิและความดันปกติ

- สารไวไฟ Class IB และ IC

- จุดวาบไฟต่ำกว่า 22.8 °ซ. จุดเดือดสูงกว่า 37.8 °ซ. และของเหลวที่มีจุดวาบไฟสูงกว่า 22.8 °ซ. จุดเดือดต่ำกว่า 37.8 °ซ.

สารที่สามารถระเบิดได้ง่าย จากการสลายตัวหรือการเกิด ปฏิกิริยา แต่จะต้องมีแหล่งจุด ติดไฟหรือความร้อนจากภายนอก
2
สารที่อาจก่อการบาดเจ็บ เมื่อมีการสัมผัสในระยะสั้น

- 50 < LD50 ทางปาก £ 500 มก./นน.กก.
- 200 < LD50 ทางผิว หนัง £ 1000
มก./นน.กก
- 2 < LC50 ทางหายใจ £ 10มก./ลิตร

สารที่ต้องให้ความร้อนปานกลาง หรืออุณหภูมิสูงก่อนจุดติดไฟ จะไม่ลุกไหม้ในบรรยากาศ ปกติเป็นของเหลวติดไฟได้ Class II และ III A ที่มีจุดวาบไฟสูงกว่า 37.8 °ซ. แต่ไม่เกิน 93.4 °ซ
สารที่ทำให้เกิดปฏิกิริยาได้ง่าย เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น เกิด ปฏิกิริยารุนแรงกับน้ำหรือ ทำให้เกิดส่วนผสมที่สามารถ ระเบิดได้กับน้ำ
1
สารที่ทำให้เกิดการระคาย เคือง และเจ็บป่วยเล็ก น้อยเมื่อสัมผัสในระยะสั้น

- 500 < LD50 ทางปาก £ 2000 มก./นน.กก.
- 1000 < LD50 ทางผิวหนัง £ 2000 
มก./นน.กก.
- 500 < LC50 ทางหายใจ £ 10,000 ppm

- สารที่ต้องอุ่นทำให้ร้อน ก่อนจึงจะลุกติดไฟ หรือสัมผัส กับอุณหภูมิ 815.5 °ซ. เป็น เวลา 5 นาที หรือน้อยกว่า เป็นสาร ติดไฟได้ทั่ว ไป

- เป็นสารติดไฟได้ทั่วไป Class III B

- เป็นของแข็ง/ของเหลว ที่มีจุดวาบไฟสูงกว่า 93.4 °ซ.

สารซึ่งปกติจะมีความเสถียร แต่จะไม่เสถียรเมื่ออุณหภูมิ และความดันสูงขึ้น สารที่ เปลี่ยนแปลงหรือสลายตัวเมื่อ สัมผัสกับอากาศ แสง หรือความชื้น
0
สารที่ไม่ก่อให้เกิด อันตรายขณะเกิดเพลิง ไหม้

-  LD50 ทางปาก > 2000 มก./นน.กก.
- LC50 ทางการหายใจ > 1000 ppm
สารไม่ติดไฟเมื่อสัมผัส กับความร้อนอุณหภูมิสูง 815.5 °ซ. เป็นเวลา 5 นาที
สารที่มีความเสถียรทั้งใน สภาวะปกติและเกิดเพลิงไหม้ไม่ทำปฏิกิริยากับน้ำ

นอกจากดัชนีชี้บ่งอันตรายต่อสุขภาพอนามัย ค่าความไวไฟ และการเกิดปฏิกิริยาแล้ว สี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนชิ้นที่เหลือสีขาวยังปรากฏสัญลักษณ์แสดงข้อมูลพิเศษ เช่น สารที่ถูกน้ำไม่ได้ (W) สารออกซิไดซ์ (OX) สารที่เป็นกรด (Acid) สารที่เป็นด่าง (Alk)





การเก็บตัวอย่างและวิเคราะห์
(Sampling and Analytical)

การเก็บตัวอย่างและการวิเคราะห์ความเข้มข้นของสารเคมีทางสุขศาสตร์อุตสาหกรรมนิยมดำเนินการตามวิธีมาตรฐาน NMAM (NIOSH Manual of Analytical Methods) และมาตรฐานของ OSHA ( Occupational Safety and Health Administration) ดังนี้

NMAM Method
สารเคมี
เก็บตัวอย่างโดย
วิเคราะห์ตัวอย่างโดย
0001 – 0799
การเก็บตัวอย่างอากาศทั่วไป
กระดาษกรอง, Cyclone Gravimetric (ชั่งน้ำหนัก)
0800 – 0999
Bioarosole
Andersen impactor
Total Plate Couht
1000 – 1999
ไอระเหยสารอินทรีย์
หลอด Charcoal Gas Chromatography HPLC
2000 – 2999
ไอระเหยสารอินทรีย์
solid sorbent GC., HPLC.,IR
3000 – 3999
ไอระเหยสารอินทรีย์
direct reading, liquid GC., Infrared
4000 – 4999
ไอระเหยสารอินทรีย์
diffusive sampler spectrophotometry
5000 – 5999
Organic aerosols
กระดาษกรอง Gravimetric (ชั่งน้ำหนัก)
6000 – 6999
ก๊าซสารอนินทรีย์
หลอดเก็บตัวอย่าง , กระดาษกรอง GC., HPLC
7000 – 7999
inorganic aerosols
หลอดเก็บตัวอย่าง , กระดาษกรอง Atomic emission spectrometry
8000 – 8999
สารชีวภาพ
เก็บสารจากเลือด, ปัสสาวะ Plasma emission spectrometry
9000 - 9999
Bulk sampler
ถุงเก็บตัวอย่าง (bag), dermal patch
GC., Mass spectrometry





LD50
(Lethal Dose fifty) :

หมายถึง ปริมาณ (dose) ของสารเคมีซึ่งคาดว่าจะทำให้สัวต์ทดลองที่ได้รับสารนั้นเพียงครั้งเดียว ตายไปเป็นจำนวนครึ่งหนึ่ง (50 %) ของจำนวนเริ่มต้น LD50 เป็นค่าที่คำนวณได้จากผลการศึกษา ซึ่งให้สัตว์ทดลองหลายกลุ่มได้รับสารเคมีที่ปริมาณต่าง ๆ กัน ระยะเวลาที่เฝ้าสังเกตการตายของสัตว์ ประมาณ 2-3 วัน แต่จะไม่เกิน 2 สัปดาห์ เพื่อให้สามารถเปรียบเทียบความเป็นพิษของสารเคมีในสัตว์ต่างชนิด ซึ่งมีน้ำหนักตัวแตกต่างกันได้ จึงรายงานค่า LD50 เป็นน้ำหนักของสารเคมีต่อน้ำหนักของสัตว์ทดลอง เช่น LD50 (oral) ของ benzene ในหนู rat เท่ากับ 4,900 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม

ค่า LD50
ระดับความเป็นพิษ
LD50 1 มก./นน.กก. มีความเป็นพิษร้ายแรงมาก (Extremely Toxic)
1 LD50 50 มก./นน.กก. มีความเป็นพิษร้ายแรง (Highly Toxic)
50 LD50 500 มก./นน.กก. มีความเป็นพิษปานกลาง (Moderate Toxic)
0.5 LD50 5 กรัม/นน.กก. มีความเป็นพิษเล็กน้อย (Slightly toxic)
5 LD50 15 กรัม/นน.กก. ในทางปฏิบัติถือว่าสารนี้ไม่เป็นพิษ
(Practical non-Toxic)


 LC50
(Lethal Concentration fifty) :

ความเข้มข้นของสารเคมีในอากาศซึ่งคาดว่าจะทำให้สัตว์ทดลองที่สูดดมในระยะเวลาที่ระบุไว้ตายไปเป็นจำนวนครึ่งหนึ่ง (50%) ของจำนวนเริ่มต้น (LC50) เป็นค่าที่คำนวณได้จากผลการศึกษา การทดลอง ทำโดยแบ่งสัตว์ทดลองออกเป็นกลุ่ม จำนวนสัตว์ในแต่ละกลุ่มเท่า ๆ กัน กลุ่มละ 10 ตัวหรือมากกว่า ให้สัตว์ทดลองสูดดม

ดังนั้น การรายงานค่า LC50 จึงต้องระบุระยะเวลาของการทดลองด้วย เช่น LC50 (4 ชั่วโมง) ของ benzene ในหนู rat เท่ากับ 44,660 มิลลิกรัม/ลูกบาศก์เมตร

ค่า LC50
ระดับความเป็นพิษ
ก๊าซ ฝุ่นละออง
LC50 1000 ppm
LC50 0.5 มก./ลิตร มีความเป็นพิษร้ายแรงมาก (Extremely Toxic)
1000 LC50 3000 ppm 0.5 LC50 2 มก./ลิตร มีความเป็นพิษร้ายแรง (Highly Toxic)
3000 LC50 5000 ppm
2 LC50 10 มก./ลิตร มีความเป็นพิษปานกลาง (Moderate Toxic)
5000 LC50 10,000 ppm
10 LC50 200 มก./ลิตร มีความเป็นพิษเล็กน้อย (Slightly toxic)
LC50 10,000 ppm LC50 200 มก./ลิตร ในทางปฏิบัติถือว่าสารนี้ไม่เป็นพิษ
(Practical non-Toxic)


IDLH
(Immediately Dangerous to Life and Health Concentrations) :

ค่าความเข้มข้นของสารเคมีสูงสุดเมื่อเกิดความบกพร่องจากอุปกรณ์ป้องกันการหายใจแล้วสามารถอพยพออกจากบริเวณนั้นภายใน 30 นาที โดยปราศจากอุปกรณ์ป้องกันการหายใจและไม่ก่อให้เกิดอาการระคายเคืองอย่างรุนแรงหรือมีผลต่อสุขภาพอนามัย

TLV
(Threshold Limit Value) :

ค่าขีดจำกัดความเข้มข้นของสารเคมีในบรรยากาศการทำงาน ที่พนักงานเกือบทั้งหมดสัมผัสสารเคมีดังกล่าวซ้ำ ๆ วันแล้ววันเล่าโดย ไม่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพอนามัย กำหนดขึ้นโดย The American Conference of Governmental Industrial Hygienists (ACGIH) เพื่อเป็นแนวทางหรือข้อแนะนำในการควบคุม
สภาพแวดล้อมในการทำงาน แบ่งออกเป็น

 ค่าขีดจำกัดเฉลี่ยตลอดเวลาการทำงาน (TLV-TWA) คิดที่ 8 ชั่วโมงต่อวันหรือ 40 ชั่วโมงต่อสัปดาห์
ค่าขีดจำกัดสำหรับการสัมผัสในระยะเวลาสั้น ๆ (TLV-STEL) สำหรับการสัมผัสกับสารเคมีในระยะเวลาสั้น ๆ ปกติประมาณ 15 นาที
ค่าขีดจำกัดสูงสุด (TLV-Ceiling) จะต้องไม่เกิดค่านี้ไม่ว่าในเวลาใด ๆ ของการทำงาน

PEL
(Permissible Exposure Limit) :

ค่าความเข้มข้นของสารเคมีในบรรยากาศการทำงานที่อนุญาตให้มีได้ตามกฎหมายความปลอดภัยและอาชีวอนามัยแห่งสหรัฐอเมริกา (Occupational Safety and Health Act; OSHA)




พรบ.วัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 :

กำหนดให้แบ่งวัตถุอันตรายออกเป็น 4 ชนิด ตามมาตรา 18 แห่งพระราชบัญญัตินี้ตามความจำเป็นต่อการควบคุม ดังนี้
ได้แก่ วัตถุอันตรายที่มีการผลิต การนำเข้า การส่งออก หรือการมีไว้ครอบครองต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนด
ได้แก่ วัตถุอันตรายที่มีการผลิต การนำเข้า การส่งออก หรือการมีไว้ครอบครอง ต้องแจ้งต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ทราบก่อน และต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดด้วย
ได้แก่ วัตถุอันตรายที่มีการผลิต การนำเข้า การส่งออก หรือการมีไว้ครอบครองต้องได้รับอนุญาต
ได้แก่ วัตถุอันตรายที่ห้ามมิให้ผู้ใดผลิต นำเข้า ส่งออก หรือมีไว้ในครอบครอง

พรบ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 :

กระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมมีกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับเคมีภัณฑ์ 2 ฉบับ คือ

1. ประกาศกระทรวงหมาดไทย เรื่อง ความปลอดภัยในการทำงานเกี่ยวกับสภาวะแวดล้อม (สารเคมี) ลงวันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ 2520 ประกอบด้วย



2. ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง ความปลอดภัยในการทำงานเกี่ยวกับสารเคมีอันตราย ลงวันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ 2534 ที่กำหนดให้สารเคมี 1,580 ตัวเป็นสารเคมีอันตราย ที่กำหนดให้นายจ้างจะต้องแจ้งรายละเอียดสารเคมีอันตรายในสถานประกอบการตามแบบ สอ.1

พรบ.ควบคุมยุทธภัณฑ์ พ.ศ. 2530 :

ประกาศกระทรวงกลาโหม เรื่อง การกำหนดชนิดของยุทธภัณฑ์ที่ต้องขออนุญาตตามพรบ. ควบคุมยุทธภัณฑ์ พ.ศ 2530 ลงวันที่ 20 ธันวาคม 2541 กำหนดให้สารเคมีเข้าข่าย 3 ชนิด คือ

ชนิดที่ 1 สารเคมีจำนวน 204 รายการ
ชนิดที่ 2 วัตถุระเบิดและสารเคมีที่ใช้เป็นส่วนผสมของวัตถุระเบิดจำนวน 80 รายการ
ชนิดที่ 3 สารชีวะจำนวน 5 รายการ




แฟคเตอร์แปลงหน่วย :
(Conversion factor)

แฟคเตอร์แปลงหน่วย ความเข้มข้นของก๊าซและไอระเหยสารเคมีมักจะกำหนดไว้เป็นหน่วยส่วนในล้านส่วน (ppm) เพื่อความสะดวกของผู้ใช้งานให้สามารถแปลงหน่วยไปเป็นมิลลิกรัมต่อลูกบาศก์เมตร (mg/m3) และจาก mg/m3 เป็น ppm ที่อุณหภูมิปกติ 25 องศาเซลเซียส โดยกำหนดให้สาร 1 โมล มีปริมาตร = 24.45 ลิตร



ประเภทการบรรจุหีบห่อ :
(Packing)

เป็นบรรจุภัณฑ์ที่ใช้ในการบรรจุสินค้าอันตรายตามเกณฑ์มาตรฐานสากล ขององค์การสหประชาชาติ
(UN. Recommendations on the Transport of Dangerous Goods) และหลักเกณฑ์ข้อตกลงร่วมกับการขนส่งสินค้าอันตรายผ่านแดนทางถนนของกลุ่มประชาคมเศรษฐกิจยุโรป (European Agreement Concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road ; ADR) ซึ่งแบ่งกลุ่มการบรรจุภัณฑ์ออกตามอันตรายเป็น 3 กลุ่ม

กลุ่มการบรรจุ
(Packing Group)

สำหรับสินค้าที่มีอันตราย
มาตรฐานของภาชนะบรรจุ
ความแข็งแรง เครื่องหมาย
กลุ่ม I
สูง
แข็งแรงมาก
X
กลุ่ม II ปานกลาง
แข็งแรง X, Y
กลุ่ม III น้อย
แข็งแรงปานกลาง
X, Y หรือ Z




 
หน้าแรก | ชื่อเคมี | รหัส UN/ID No. | รหัส CAS No. | คำนิยาม | แหล่งข้อมูลอ้างอิง | เว็บไซต์อื่นๆ | ข้อเสนอแนะ